Bakara Suresi

1

الٓمٓ ۚ ١

Elif, lâm, mim.

Elif, Lâm Mîm,¹ 1 Hurûf’ül-mukattaa Bazı sûrelerin başındaki bu âyetlere, “Hurûf’ül-mukattaa” denir. Bunlar 29 sûrenin başında bulunur. Bunlardan; (الم، المص، طسم، طه، يس، حم، حم عسق، كهيعص) âyet olup, (الر، طس، ق، ن، ص) âyet değil, âyetlerin birer bölümüdür. Bu harfler, birer kelime gibi yazıldıkları halde, “elif lam mim” şeklinde üç kelime olarak alfabe harfleri gibi okunur. Genelde müfessirler, bu âyetleri “müteşabih âyetlerden” (Âlu İmrân: 7) kabul etmişlerdir. Bazıları da bu âyetlerin bir kısım anlamları olacağı düşüncesiyle bunlara, anlam vermeye çalışmışlarsa da verdikleri anlam, müfessir sayısına ulaşacak kadar muhteliftir. Bunların anlamları olmadığı için i’rabtan mahalleri de yoktur. Kanaatimiz; bunların Allah’ın katında mutlak anlamları bulunmasına rağmen, bu anlamları “bizim bilemeyeceğimiz ve anlam veremeyeceğimiz” şeklindedir. Bazılarının, bunlara anlamlar vererek istismar ettiği de düşünülürse bunlar için “doğrusunu Allah bilir” demek, daha doğrudur. Bundan dolayı bu mealde, Hurûf’ül-mukattaa’lara anlam verilmemiştir.— M. Türk

2:1

2

ذٰلِكَ الْكِتَابُ لَا رَيْبَۚۛ ف۪يهِۚۛ هُدًى لِلْمُتَّق۪ينَۙ ٢

Zâlikel kitâbu lâ reybe fîh(fîhi), huden lil muttekîn(muttekîne).

Bu, kendisinde şüphe¹ olmayan tek kitaptır.² Allah’a karşı hata etmekten sakınanlar için³ dosdoğru yolu gösteren (âyetler) ondadır.⁴ 1 Rayb: Şüphe, kuşku, zan, töhmet ve çelişki demektir. Âyetin bu bölümü: “Bu, çelişkisiz tek kitaptır.” şeklinde de tercüme edilebilir. 2 Yeryüzünde “kitap” denilince ancak bu kitap yani “Kur’an-ı Kerim” anlaşılır. Bu sebeple Peygamberimizin hadislerinin toplandığı kitaplara bile “kitap” denilmez, “sünnet” denilir. Müslümanlara göre kitap: “Peygamberimiz Muhammed (a.s)’a Allah tarafından, Cebrail vasıtasıyla, vahiy yoluyla indirilen ve bize tevatüren ulaşan, Allah kelamıdır.” 3 Aslında bu kitap, bütün insanlık için hidâyet kaynağı olarak indirilmiştir. Fakat hidâyetten istifadenin ilk şartı, Allah’tan hakkıyla sakınmayı istemektir. 4 Bu âyet; (فِيهِ)’deki (ه) zamirinin mercii (اَلْكِتَابُ) olarak düşünülürse, “Allah’a karşı hata etmekten sakınanlara dosdoğru yolu göstermek üzere (indirilen) bu kitapta hiçbir şüphe yoktur.” şeklinde de tercüme edilebilir. Yukarıdaki meal, (فِيهِ) cümle başlangıcı düşünülerek yapılmıştır.— M. Türk

2:2

3

اَلَّذ۪ينَ يُؤْمِنُونَ بِالْغَيْبِ وَيُق۪يمُونَ الصَّلٰوةَ وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ يُنْفِقُونَۙ ٣

Ellezîne yu’minûne bil gaybi ve yukîmûnes salâte ve mimmâ razaknâhum yunfikûn(yunfikûne).

Onlar ğayba¹ inanır,² namazı dosdoğru ve devamlı kılar³ ve kendilerine rızık olarak verdiklerimizden⁴ Allah yolunda harcarlar. 1 Ğayb: Hakkında vahiy bilgisi olmadan, asla bilinemeyecek bilgilerdir. Ğaybı ancak Allah bilir, (Yûnus: 20, Hud: 123, Ra’d: 9, Sebe’: 3, Cin: 26-27) Peygamberler de ancak Allah bildirirse bilir. (Âlu İmrân: 179, En’am: 50, A’raf: 188) Allah ve Peygamberlerinin dışında cinler de dâhil ğaybı hiç kimse bilemez. (Sebe:14, Hud: 31) Ğayb üç gruba ayrılır; a- Hakkında hiçbir tarihi veri bulunmayan, geçmişe ait olaylar. (Hz. Yusuf (a.s) kıssası gibi.) b- Gelecekte olacak şeylere ait, bilgiler. (Yarın ne olacağı gibi.) c- Kıyamet ve sonrasına ait, bilgiler. (Cennet ve cehennemle ilgili bilgiler gibi.) Buradaki ğayb ise; insanların, ancak hakkında Allah’ın ve peygamberlerinin vereceği bilgilerle öğreneceği, bilgilerdir. (Allah, cennet, cehennem, kıyamet, melekler gibi...) Yani bilinmesi insan idrakini aşan şeyler demektir. 2 Âyetin bu bölümü; “Onlar, (peygamberin haber verdiği Allah’a) görmeden inanırlar” diye de tercüme edilebilir. Bk. (Enbiya: 49) 3 İkame: sözlükte kaldırıp dikmek, doğrultmak, devam etmek veya ihtimam ile icra etmek anlamlarına gelir. Kur’an’da namaz için (صَلَّى) fiili yerine genellikle (اَقَامَ) fiili kullanılmıştır. Esasen (صَلَّى) fiili, “dua etmek” anlamına gelmektedir. Namaz için “ikame”nin kullanılması, namazın, “dinin direği olarak sürekli ayakta tutulmasını” vurgulamak için olabilir. Ayrıca (الصَّلَوةَ) kelimesinin belirli olarak kullanılması; “birilerinin mahiyeti Kur’an ve Sünnetle belirlenmeyen, uydurdukları başka namaz veya namaz yerine ikame edilmeye çalışılan ayin, zikir ve çeşitli dualar değil, sadece Allah’ın emrettiği namaz” anlamını ifade eder. Namaz kelimesi Kur’an’da (الصَّلَوةَ) şeklinde (و )’lı yazılır. 4 Bu ifadeden, Allah yolunda harcamak içinzengin olmanın şart olmadığını ve insanın rızık olarak verilen her şeyden (mal, ilim, din, çocuk gibi) Allah yolunda harcamasının gerektiğini anlamak mümkündür.— M. Türk

2:3

4

وَالَّذ۪ينَ يُؤْمِنُونَ بِمَٓا اُنْزِلَ اِلَيْكَ وَمَٓا اُنْزِلَ مِنْ قَبْلِكَۚ وَبِالْاٰخِرَةِ هُمْ يُوقِنُونَۜ ٤

Vellezîne yu’minûne bi mâ unzile ileyke ve mâ unzile min kablik(kablike) ve bil âhireti hum yûkınûn(yûkınûne).

(Ey Muhammed!) Onlar, sana indirilene ve senden öncekilere indirilenlere¹ iman ettikleri gibi âhirete² de gönülden kesin bir bilgiyle inanırlar. 1 Yani sana indirilen kitaba ve senden önceki peygamberlere ve onlara indirilen kitapların asıllarına da iman ederler. 2 Ayrıca (اَلْاٰخِرَةُ) kelimesinin belirli olarak kullanılması; “sadece Allah’ın bildirdiği âhiret.” anlamını ifade eder. Zira pek çok dinde ve dinleştirilen meşreplerde de kendilerine mahsus âhiret inancı vardır ama bunların İslâm’ın âhiret inancıyla hiçbir ilgisi yoktur.— M. Türk

2:4

5

اُو۬لٰٓئِكَ عَلٰى هُدًى مِنْ رَبِّهِمْ وَاُو۬لٰٓئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ ٥

Ulâike alâ huden min rabbihim ve ulâike humul muflihûn(muflihûne).

İşte onlar, Rab’lerinin gösterdiği hak yol üzerindedirler ve asıl kurtuluşa erenler de onlardır.¹ 1 Aynı âyet için Bk. (Lokman: 5)— M. Türk

2:5

6

اِنَّ الَّذ۪ينَ كَفَرُوا سَوَٓاءٌ عَلَيْهِمْ ءَاَنْذَرْتَهُمْ اَمْ لَمْ تُنْذِرْهُمْ لَا يُؤْمِنُونَ ٦

İnnellezîne keferû sevâun aleyhim e enzertehum em lem tunzirhum lâ yu’minûn(yu’minûne).

(Ey Muhammed!) Uyarmanın da uyarmamanın da kendileri için bir farkı olmayan o kâfirler, (sana) asla îman etmeyecekler.¹ 1 Bu âyetin tercümesi mecâzen, “Sana asla îman etmeyecek olan o kâfirleri, uyarsan da uyarmasan da hiç fark etmez.” şeklinde de anlaşılabilir. Burada (لَا يُؤْمِنُونَ) ifadesi meallerde genellikle “geniş zaman” formunda “etmezler” ifadesiyle tercüme edilmiştir. Esasen bu ifade “nefy-i istikbal” yani “gelecek zamanın olumsuzu” kipidir. Bu sebeple iman etmeyecekleri sadece Allah tarafından bilinenler için kullanılması en uygunudur. Yoksa imansızların iman etmelerine mani olma gibi bir yoruma sebep olur ki bu da kulun iradesine tahakküm gibi “cebri bir mantığa” sebebiyet verir. En doğrusunu Allah bilir.— M. Türk

2:6

7

خَتَمَ اللّٰهُ عَلٰى قُلُوبِهِمْ وَعَلٰى سَمْعِهِمْۜ وَعَلٰٓى اَبْصَارِهِمْ غِشَاوَةٌۘ وَلَهُمْ عَذَابٌ عَظ۪يمٌ۟ ٧

Hatemallâhu alâ kulûbihim ve alâ sem’ıhim, ve alâ ebsârihim gışâveh(gışâvetun), ve lehum azâbun azîm(azîmun).

Çünkü Allah, onların kalplerini ve (gönül) kulaklarını mühürlemiştir ve onların (gönül) gözlerinin¹ üzerinde de perde vardır. En büyük azap ise işte böylelerinedir. 1 Buraya “gönül” parantezinin ilave edilmesi; çok kullanılan (اُذُنٌ ve عَيْنٌ) yerine (سَمْعٌ وَبَصَرٌ) kelimelerinin kullanılmasındandır. Bu bölüm “onların Hakk’ı algılayışları kapalıdır.” şeklinde de anlaşılabilir.— M. Türk

2:7

8

وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَقُولُ اٰمَنَّا بِاللّٰهِ وَبِالْيَوْمِ الْاٰخِرِ وَمَا هُمْ بِمُؤْمِن۪ينَۢ ٨

Ve minen nâsi men yekûlu âmennâ billâhi ve bil yevmil âhıri ve mâ hum bi mu’minîn(mu’minîne).

İnsanlardan kimileri de gerçekten îman etmedikleri halde: “Biz Allah’a ve âhiret gününe îman ettik.” derler.— M. Türk

2:8

9

يُخَادِعُونَ اللّٰهَ وَالَّذ۪ينَ اٰمَنُواۚ وَمَا يَخْدَعُونَ اِلَّٓا اَنْفُسَهُمْ وَمَا يَشْعُرُونَۜ ٩

Yuhâdiûnallâhe vellezîne âmenû, ve mâ yahdeûne illâ enfusehum ve mâ yeş’urûn(yeş’urûne).

(Akıllarınca) onlar, (böyle yaparak) Allah’ı ve îman edenleri aldatmaya çalışırlar. Oysa onlar, farkına varmadan sadece kendilerini aldatmaktadırlar.— M. Türk

2:9

10

ف۪ي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌۙ فَزَادَهُمُ اللّٰهُ مَرَضاًۚ وَلَهُمْ عَذَابٌ اَل۪يمٌۙ بِمَا كَانُوا يَكْذِبُونَ ٠١

Fî kulûbihim maradun, fe zâdehumullâhu maradâ(maradan) ve lehum azâbun elîmun bi mâ kânû yekzibûn(yekzibûne).

Çünkü onların kalplerinde hastalık¹ vardır. Allah da onların hastalıklarını çoğaltmıştır.² Bu yalanlamalarından dolayı, (âhirette) onlar için acıklı bir azap vardır. 1 Bu, “îmansızlık hastalığı”dır. Sıhhatin esas, hastalığın anormal olduğu gibi, îmanın esas, küfrün de anormal olması gerekir. 2 İkinci “hastalık” kelimesinin, belirsiz zikredilmesinden, artan hastalığın, aynı hastalık olmayıp, Allah’ın onlara daha başka hastalıklar da verdiğini anlamak mümkündür.— M. Türk