Maide Suresi

1

يَٓا اَيُّهَا الَّذ۪ينَ اٰمَنُٓوا اَوْفُوا بِالْعُقُودِۜ اُحِلَّتْ لَكُمْ بَه۪يمَةُ الْاَنْعَامِ اِلَّا مَا يُتْلٰى عَلَيْكُمْ غَيْرَ مُحِلِّي الصَّيْدِ وَاَنْتُمْ حُرُمٌۜ اِنَّ اللّٰهَ يَحْكُمُ مَا يُر۪يدُ ١

Yâ eyyuhâllezîne âmenû evfû bil ukûd(ukûdi) uhıllet lekum behîmetul en’âmi illâ mâ yutlâ aleykum gayre muhillîs saydi ve entum hurum(hurumun) innallâhe yahkumu mâ yurîd(yurîdu).

Ey inananlar! Sözleşmeleri [ukûd] yerine getiriniz. Size (haram olduğu aşağıda) bildirilecek olanların dışındaki otobur hayvanların eti [behîmetu’l-en’âm] size helal kılındı¹. Ancak ihramda iken avlanmanız helal değildir. Muhakkak ki Allah dilediği hükmü verir. 1 Bunlar deve, sığır, koyun ve keçi cinsi hayvanlar ile bunlara dâhil edilebilen diğer hayvanlar. Mesela geyik, ceylan, karaca vb av hayvanlarıdır.— İ. Yakıt

5:1

2

يَٓا اَيُّهَا الَّذ۪ينَ اٰمَنُوا لَا تُحِلُّوا شَعَٓائِرَ اللّٰهِ وَلَا الشَّهْرَ الْحَرَامَ وَلَا الْهَدْيَ وَلَا الْقَلَٓائِدَ وَلَٓا آٰمّ۪ينَ الْبَيْتَ الْحَرَامَ يَبْتَغُونَ فَضْلاً مِنْ رَبِّهِمْ وَرِضْوَاناًۜ وَاِذَا حَلَلْتُمْ فَاصْطَادُواۜ وَلَا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَاٰنُ قَوْمٍ اَنْ صَدُّوكُمْ عَنِ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ اَنْ تَعْتَدُواۢ وَتَعَاوَنُوا عَلَى الْبِرِّ وَالتَّقْوٰىۖ وَلَا تَعَاوَنُوا عَلَى الْاِثْمِ وَالْعُدْوَانِۖ وَاتَّقُوا اللّٰهَۜ اِنَّ اللّٰهَ شَد۪يدُ الْعِقَابِ ٢

Yâ eyyuhâllezîne âmenû lâ tuhıllû şe’âirallâhi veleş şehral harâme ve lâl hedye ve lâl kalâide ve lâ ammînel beytel harâme yebtegûne fadlan min rabbihim ve rıdvânâ(rıdvânen) ve izâ haleltum fastâdû ve lâ yecrimennekum şeneânu kavmin en saddûkum anil mescidil harâmi en ta’tedû, ve teâvenû alel birri vet takva ve lâ teâvenû alel ismi vel udvâni vettekullâh(vettekullâhe) innallâhe şedîdul ıkâb(ıkâbi).

Ey inananlar! Allah’ın sembollerine, haram aya, (Kâbe’ye) hediye edilen kurbana, gerdanlık takılan hayvanlara, Rablerinden lütuf ve rızasını (kazanmayı) arzu ederek “Beytü’l-Harâm’a” gelenlere saygısızlık etmeyiniz [lâ tuhillû]. İhramdan çıktığınız zaman avlanınız!² Sizin Mescid-i Harâm’a (girmenizi) engelledikleri/sizi geri çevirdikleri için bir topluluğa [kavm] olan kininiz, aşırı gitmenize/suç işlemenize sebep olmasın. Erdemli olmak [birr] ve sorumluluk bilinci taşımak [takvâ] konusunda yardımlaşınız ama günah işleme ve düşmanlık etme konusunda yardımlaşmayınız. Allah’a karşı sorumluluk bilincinde olunuz. Muhakkak ki Allah, azabı şiddetli olandır. 2 “Avlanınız” emri, hac görevi bittikten sonra av yasağının kalktığını ifade eder. “Avlanmak isteyenler avlanabilir” demektir. Yoksa hac bittikten sonra bütün hacılar ellerine silah alıp ava çıksınlar anlamında değildir.— İ. Yakıt

5:2

3

حُرِّمَتْ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةُ وَالدَّمُ وَلَحْمُ الْخِنْز۪يرِ وَمَٓا اُهِلَّ لِغَيْرِ اللّٰهِ بِه۪ وَالْمُنْخَنِقَةُ وَالْمَوْقُوذَةُ وَالْمُتَرَدِّيَةُ وَالنَّط۪يحَةُ وَمَٓا اَكَلَ السَّبُعُ اِلَّا مَا ذَكَّيْتُمْ وَمَا ذُبِحَ عَلَى النُّصُبِ وَاَنْ تَسْتَقْسِمُوا بِالْاَزْلَامِۜ ذٰلِكُمْ فِسْقٌۜ اَلْيَوْمَ يَـئِسَ الَّذ۪ينَ كَفَرُوا مِنْ د۪ينِكُمْ فَلَا تَخْشَوْهُمْ وَاخْشَوْنِۜ اَلْيَوْمَ اَكْمَلْتُ لَكُمْ د۪ينَكُمْ وَاَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَت۪ي وَرَض۪يتُ لَكُمُ الْاِسْلَامَ د۪يناًۜ فَمَنِ اضْطُرَّ ف۪ي مَخْمَصَةٍ غَيْرَ مُتَجَانِفٍ لِاِثْمٍۙ فَاِنَّ اللّٰهَ غَفُورٌ رَح۪يمٌ ٣

Hurrimet aleykumul meytetu veddemu ve lahmul hınzîri ve mâ uhılle li gayrillâhi bihî vel munhanikatu vel mevkûzetu vel mutereddiyetu ven natîhatu ve mâ ekeles sebuu illâ mâ zekkeytum ve mâ zubiha alen nusubi ve en testaksimû bil ezlâm(ezlâmi), zâlikum fisk(fiskun), elyevme yeisellezîne keferû min dînikum fe lâ tahşevhum vahşevn(vahşevni) el yevme ekmeltu lekum dînekum ve etmemtu aleykum ni’metî ve radîtu lekumul islâme dînâ(dînen) fe menidturra fî mahmasatin gayra mutecânifin li ismin fe innallâhe gafûrun rahîm(rahîmun).

Leş/ölü hayvan eti, kan, domuz eti, Allah’tan başkası adına boğazlanan, -henüz canı çıkmadan³ kesmemişseniz- boğulmuş, dövülerek öldürülen, yukarıdan düşerek/ yuvarlanarak ölen, boynuzlanarak öldürülen, yırtıcı hayvanlar tarafından parçalanan hayvanların etleri, (putperestlerin) dikili taşlar/putlar adına boğazladıkları hayvanlar ile fal oklarıyla kısmet aramanız size haram kılındı. Bunlar yoldan çıkaran şeylerdir [fısk]. İnkâr edenler bugün sizin dininizden umudu kesmişlerdir. Onlardan korkmayınız. Ben’den korkunuz. Bugün sizin dininizi mükemmel kıldım ve sizin üzerinize olan nimetimi tamamladım ve sizin için din olarak İslâm’ı benimsedim [radîtum]. Kim aşırı açlıktan/zaruretten [mahmasa] ıstırap çekiyorsa, günaha kaymadan yiyebilir. Muhakkak ki Allah Gafûr’dur, Rahîm’dir. 3 Krş. En’âm, 6/145— İ. Yakıt

5:3

4

يَسْـَٔلُونَكَ مَاذَٓا اُحِلَّ لَهُمْۜ قُلْ اُحِلَّ لَكُمُ الطَّيِّبَاتُۙ وَمَا عَلَّمْتُمْ مِنَ الْجَوَارِحِ مُكَلِّب۪ينَ تُعَلِّمُونَهُنَّ مِمَّا عَلَّمَكُمُ اللّٰهُۘ فَكُلُوا مِمَّٓا اَمْسَكْنَ عَلَيْكُمْ وَاذْكُرُوا اسْمَ اللّٰهِ عَلَيْهِۖ وَاتَّقُوا اللّٰهَۜ اِنَّ اللّٰهَ سَر۪يعُ الْحِسَابِ ٤

Yes’elûneke mâ zâ uhılle lehum kul uhılle lekumut tayyibâtu ve mâ allemtum minel cevârihi mukellibîne tuallimûnehunne mimmâ allemekumullâhu fe kulû mimmâ emsekne aleykum vezkurûsmellâhi aleyhi vettekûllâh(vettekûllâhe) innallâhe serîul hısâb(hısâbi).

Ey Peygamber! Sana kendilerine neyin helal kılındığını soruyorlar. De ki: “Size iyi ve temiz olanlar [tayyibât] helal kılındı. Allah’ın size öğrettiği bilgilerden eğiterek/ öğreterek yetiştirdiğiniz avcı hayvanların sizin için tuttuklarını üzerine Allah’ın ismini anarak yiyiniz. Allah’a karşı sorumluluk bilincinde olunuz. Muhakkak ki Allah hesabı çok çabuk görendir.— İ. Yakıt

5:4

5

اَلْيَوْمَ اُحِلَّ لَكُمُ الطَّيِّبَاتُۜ وَطَعَامُ الَّذ۪ينَ اُو۫تُوا الْكِتَابَ حِلٌّ لَكُمْۖ وَطَعَامُكُمْ حِلٌّ لَهُمْۘ وَالْمُحْصَنَاتُ مِنَ الْمُؤْمِنَاتِ وَالْمُحْصَنَاتُ مِنَ الَّذ۪ينَ اُو۫تُوا الْكِتَابَ مِنْ قَبْلِكُمْ اِذَٓا اٰتَيْتُمُوهُنَّ اُجُورَهُنَّ مُحْصِن۪ينَ غَيْرَ مُسَافِح۪ينَ وَلَا مُتَّخِذ۪ٓي اَخْدَانٍۜ وَمَنْ يَكْفُرْ بِالْا۪يمَانِ فَقَدْ حَبِطَ عَمَلُهُۘ وَهُوَ فِي الْاٰخِرَةِ مِنَ الْخَاسِر۪ينَ۟ ٥

El yevme uhılle lekumut tayyibât(tayyibâtu) ve taâmullezîne ûtûl kitâbe hıllun lekum ve taâmukum hıllun lehum vel muhsanâtu minel mu’minâti vel muhsanâtu min ellezîne utûl kitâbe min kablikum izâ âteytumûhunne ucûrehunne muhsınîne gayra musâfihîne ve lâ muttehızî ehdân(ehdânin) ve men yekfur bil îmâni fe kad habita ameluhu ve huve fîl âhıreti minel hâsirîn(hâsirîne).

Bugün size iyi ve temiz olanlar helal kılındı. Kendilerine kitap verilenlerin yemeği size helaldir. Sizin yemeğiniz de onlara helaldir. Keza inananlardan hür ve iffetli kadınlar [muhsenât] ve sizden önce kendilerine kitap verilenlerin hür ve iffetli kadınları; zina etmeksizin, gizli dost tutmaksızın ve mehirlerini vermek kaydıyla size helaldir. Kim imanı inkâr ederse/reddederse onun ameli, boşa gider ve o ahirette kaybedenlerdendir.— İ. Yakıt

5:5

6

يَٓا اَيُّهَا الَّذ۪ينَ اٰمَنُٓوا اِذَا قُمْتُمْ اِلَى الصَّلٰوةِ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ وَاَيْدِيَكُمْ اِلَى الْمَرَافِقِ وَامْسَحُوا بِرُؤُ۫سِكُمْ وَاَرْجُلَكُمْ اِلَى الْكَعْبَيْنِۜ وَاِنْ كُنْتُمْ جُنُباً فَاطَّهَّرُواۜ وَاِنْ كُنْتُمْ مَرْضٰٓى اَوْ عَلٰى سَفَرٍ اَوْ جَٓاءَ اَحَدٌ مِنْكُمْ مِنَ الْغَٓائِطِ اَوْ لٰمَسْتُمُ النِّسَٓاءَ فَلَمْ تَجِدُوا مَٓاءً فَتَيَمَّمُوا صَع۪يداً طَيِّباً فَامْسَحُوا بِوُجُوهِكُمْ وَاَيْد۪يكُمْ مِنْهُۜ مَا يُر۪يدُ اللّٰهُ لِيَجْعَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ حَرَجٍ وَلٰكِنْ يُر۪يدُ لِيُطَهِّرَكُمْ وَلِيُتِمَّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ ٦

Yâ eyyuhâllezîne âmenû izâ kumtum iles salâti fagsilû vucûhekum ve eydiyekum ilel merâfikı vemsehû bi ruusikum ve erculekum ilâl ka’beyn(ka’beyni) ve in kuntum cunuben fattahherû ve in kuntum mardâ ev alâ seferin ev câe ehadun minkum minel gâitı ev lâmestumun nisâe fe lem tecidû mâen fe teyemmemû saîden tayyiben femsehû bi vucûhikum ve eydîkum minh(minhu) mâ yurîdullâhu li yec’ale aleykum min haracin ve lâkin yurîdu li yutahhirekum ve li yutimme ni’metehu aleykum leallekum teşkurûn(teşkurûne).

Ey inananlar! Namaza kalktığınız zaman yüzlerinizi ve dirseklere kadar ellerinizi yıkayınız ve (ıslak ellerinizle) başlarınızı meshediniz ve aşıklara/ayak bileklerine kadar ayaklarınızı da.⁴ Eğer cünüp iseniz hemen temizleniniz. Eğer hasta veya yolculukta iseniz veyahut tuvaletten gelmişseniz yahut da kadınlara yaklaşmışsanız⁵ ve su da bulamamışsanız, temiz bir toprağa yöneliniz/teyemmüm ediniz. Ondan yüzlerinizi ve ellerinizi meshediniz! Allah size güçlük vermek istemiyor fakat şükredesiniz diye sizi temizlemek/arındırmak ve size olan nimetini tamamlamak istiyor. 4 Kıraat imamlarının farklı okuyuşları vardır. “Erculekum”(ayaklarınızı) kelimesi Nafi, İbn Âmir, Hafs, Kisâî ve Yakup’un kıraatında nasb okunarak “f’ağsilû” (yıkayınız) fiiline bağlanmış ve “ayaklarınızı yıkayınız”, anlamı; İbn Kesir, Ebû Amr, İbn Şu’be, Hamza, Ebu Cafer ve Halef’in kıraatında ise “ercilikum” şeklinde esre okunmuş ve “v’emsehû” (meshediniz) fiiline bağlanmış ve buradan da “ayaklarınızı meshediniz” anlamı çıkar. Arapçada buna “cerr-i civâri” denir. Her iki rivayet de mütevatirdir. Bu husus tartışmalıdır. (Bkz. Maturidî, Razî. A. Şener ve arkadaşlarının meâli). Razi ayrıca Kaffâl’in İbn Abbas ve Enes bin Mâlik’in ayakların mesh edileceği hükmünü verdiğini; Hasan el-Basrî’nin de kulun yıkama ile mesh etme arasında muhayyer bırakıldığını söylediğini nakleder. 5 Krş. Nisâ, 4/43 dipnot.— İ. Yakıt

5:6

7

وَاذْكُرُوا نِعْمَةَ اللّٰهِ عَلَيْكُمْ وَم۪يثَاقَهُ الَّذ۪ي وَاثَقَكُمْ بِه۪ٓۙ اِذْ قُلْتُمْ سَمِعْنَا وَاَطَعْنَاۘ وَاتَّقُوا اللّٰهَۜ اِنَّ اللّٰهَ عَل۪يمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ ٧

Vezkurû ni’metellâhi aleykum ve mîsâkahullezî vâsekakum bihî iz kultum semi’nâ ve ata’nâ vettekûllâh(vettekûllâhe) innallâhe alîmun bizâtis sudûr(sudûri).

Allah’ın üzerinizdeki nimetini ve “İşittik ve itaat ettik” diye O’na karşı kendinizi bağladığınız teminatı/sözü hatırlayınız⁶. Allah’a karşı sorumluluk bilincinde olunuz. Muhakkak ki Allah içinizde olanı [bizâti’s-sudûr] en iyi bilendir. 6 A’râf, 7/172— İ. Yakıt

5:7

8

يَٓا اَيُّهَا الَّذ۪ينَ اٰمَنُوا كُونُوا قَوَّام۪ينَ لِلّٰهِ شُهَدَٓاءَ بِالْقِسْطِۘ وَلَا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَاٰنُ قَوْمٍ عَلٰٓى اَلَّا تَعْدِلُواۜ اِعْدِلُوا۠ هُوَ اَقْرَبُ لِلتَّقْوٰىۘ وَاتَّقُوا اللّٰهَۜ اِنَّ اللّٰهَ خَب۪يرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ ٨

Yâ eyyuhâllezîne âmenû kûnû kavvâmîne lillâhi şuhedâe bil kıstı ve lâ yecrimennekum şeneânu kavmin alâ ellâ ta’dilû. I’dilû, huve akrabu lit takva vettekûllâh(vettekûllâhe) innallâhe habîrun bimâ ta’melûn(ta’melûne).

Ey inananlar! Allah için adaleti ayakta tutan şahitler olunuz. Bir topluluğa [kavm] olan nefretiniz sizi adaletsizliğe sürüklemesin; adil olunuz! Bu, Allah’a karşı sorumluluk bilinci içinde kalmanıza daha yakışır [karîb]. Öyleyse Allah’a karşı sorumluluk bilincinde olunuz. Muhakkak ki Allah yapmakta olduğunuz şeylerden haberdardır.⁷ 7 Krş. Nisâ, 4/135— İ. Yakıt

5:8

9

وَعَدَ اللّٰهُ الَّذ۪ينَ اٰمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِۙ لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَاَجْرٌ عَظ۪يمٌ ٩

Veadellâhullezîne âmenû ve amilûs sâlihâti lehum magfiretun ve ecrun azîm(azîmun).

Allah inananlara, iyi ve yararlı işler [sâlihât] yapanlara, kendileri için bir bağışlama ve büyük bir mükâfat olduğunu vaat ediyor.— İ. Yakıt

5:9

10

وَالَّذ۪ينَ كَفَرُوا وَكَذَّبُوا بِاٰيَاتِنَٓا اُو۬لٰٓئِكَ اَصْحَابُ الْجَح۪يمِ ٠١

Vellezîne keferû ve kezzebû bi âyâtinâ ulâike ashâbul cehîm(cehîmî).

İnkâr edip ayetlerimizi yalanlayanlara gelince, işte onlar cehennem [cahîm] ehlidirler.— İ. Yakıt