Rum Suresi

1

الٓمٓ۠ ١

Elif lâm mîm.

Elîf, Lâm, Mîm.— İ. Yakıt

30:1

2

غُلِبَتِ الرُّومُۙ ٢

Gulibetir rûm(rûmu).

Romalılar/Rumlar yenildi.¹ 1 Tarihi kaynaklardan anladığımıza göre, M. 7. asrın başlarında dünyanın iki süper gücü diyebileceğimiz iki devlet vardı. Biri Bizans yani Doğu Roma İmparatorluğu, diğeri de Sasani Pers İmparatorluğu’dur. Bu iki kuvvet o asırda birbirinin topraklarına göz dikerek nüfuzları altına almak isterler. Bizans’ın başında Heraklius, Perslerin başında da I. Husrev vardır. Bizans’ın iç çekişmelerinden istifade eden Persler, 613-619 Mezopotamya, Irminiye, Suriye, Şam, Antakya, Filistin, Kudüs ve Mısır’ı ele geçirirler. Kudüs’teki Kutsal Mezar Kilisesi yıkılır ve Kutsal Haç yerinden sökülerek Medain’e götürülür. Kral Heraklius ağır şartlar içeren antlaşmayı kabul etmek zorunda kalır. Ateşperest Sasanilerin bu zaferi Mekke’de müşriklerin sevinç çığlıkları atmalarına ve Müslümanlarla alay etmelerine yetti. Çünkü ilahi kaynaklı bir dine sahip olan Bizanslı Hıristiyanlar kaybetmişler ve ateşperestler kazanmıştı. Ateşperestler de bir nevi putperest olup ateşe tapıyorlardı. Demek ki Hıristiyanların inandıkları Allah ehl-i kitaba yardım etmiyordu. Tevhid’e karşı düşmanlıkları arttıkça arttı. Bu olay Hicret’ten önce olmuştu. Daha sonra toparlanan Heraklius, 622’den sonra ateşperest Sasanileri püskürtmeye başlar. Onları ilkin Toros Dağları’nın Güney eteklerinde yenmiş, onların işgali altında olan yerleri geri almış, sonra Kuzey’e yönelerek Gence’yi işgal etmiş ve oradaki Kutsal Zerdüşt Mabedi’ni de yıkmıştır. Kafkas Hıristiyanları ve Hazar Türkleriyle ittifak kurarak, 627 yılında Ninova Savaşı’yla Sasanileri kesin bir yenilgiye uğratıp zaferlerini doruk noktasına çıkarmıştır. İşte bu zaferi yıllar önce Kur’an, Müslümanları teselli için haber vermiş ve onların müşriklere karşı direncini kuvvetlendirmiştir.— İ. Yakıt

30:2

3

ف۪ٓي اَدْنَى الْاَرْضِ وَهُمْ مِنْ بَعْدِ غَلَبِهِمْ سَيَغْلِبُونَۙ ٣

Fî ednel ardı ve hum min ba’di galebihim se yaglibûn(yaglibûne).

(Üstelik size) en yakın yerde, ama onlar yenilgilerinin ardından tekrar yeneceklerdir.— İ. Yakıt

30:3

4

ف۪ي بِضْعِ سِن۪ينَۜ لِلّٰهِ الْاَمْرُ مِنْ قَبْلُ وَمِنْ بَعْدُۜ وَيَوْمَئِذٍ يَفْرَحُ الْمُؤْمِنُونَۙ ٤

Fî bıd’ı sinîn(sinîne), lillâhil emru min kablu ve min ba’d(ba’du), ve yevme izin yefrahul mu’minûn(mu’minûne).

Birkaç yıl içinde [bıd’ı]. Önünde/eninde ve sonunda emir Allah’ındır. O gün mü’minler sevineceklerdir.² 2 Birkaç yıl içinde diye tercüme edilen Arapça “bıd’ı” kelimesi 3-9 yıl arasındaki bir zaman dilimini ifade için kullanılır. Nitekim 7-8 yıl gibi bir zamanda Bizans’ın kendini toplayarak Sasanileri yendiğini tarihî vesikalardan öğreniyoruz.— İ. Yakıt

30:4

5

بِنَصْرِ اللّٰهِۜ يَنْصُرُ مَنْ يَشَٓاءُۜ وَهُوَ الْعَز۪يزُ الرَّح۪يمُ ٥

Bi nasrillâh(nasrillâhi), yansuru men yeşâ’(yeşâu), ve huvel azîzur rahîm(rahîmu).

Allah’ın yardımıyla. O, dilediği kimseye yardım eder. Zira O, Azîz’dir, Rahîm’dir.— İ. Yakıt

30:5

6

وَعْدَ اللّٰهِۜ لَا يُخْلِفُ اللّٰهُ وَعْدَهُ وَلٰكِنَّ اَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ ٦

Va’dallâh(va’dallâhi), lâ yuhlifullâhu va’dehu ve lâkinne ekseren nâsi lâ ya’lemûn(ya’lemûne).

Bu Allah’ın vaadidir. Allah vaadinden dönmez. Fakat insanların pek çoğu bilmezler.— İ. Yakıt

30:6

7

يَعْلَمُونَ ظَاهِراً مِنَ الْحَيٰوةِ الدُّنْيَاۚ وَهُمْ عَنِ الْاٰخِرَةِ هُمْ غَافِلُونَ ٧

Ya’lemûne zâhiren minel hayâtid dunyâ, ve hum anil âhıreti hum gâfilûn(gâfilûne).

Onlar dünya hayatının görünen tarafını bilirler. Onlar ahiretten de habersizdirler [ğâfilûn].— İ. Yakıt

30:7

8

اَوَلَمْ يَتَفَكَّرُوا ف۪ٓي اَنْفُسِهِمْ۠ مَا خَلَقَ اللّٰهُ السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضَ وَمَا بَيْنَهُمَٓا اِلَّا بِالْحَقِّ وَاَجَلٍ مُسَمًّىۜ وَاِنَّ كَث۪يراً مِنَ النَّاسِ بِلِقَٓائِ۬ رَبِّهِمْ لَكَافِرُونَ ٨

E ve lem yetefekkerû fî enfusihim, mâ halakallâhus semâvâti vel arda ve mâ beynehumâ illâ bil hakkı ve ecelin musemmâ(musemmen) ve inne kesîran minen nâsi bi likâi rabbihim le kâfirûn(kâfirûne).

Onlar kendi kendilerine;³ Allah’ın gökleri ve yeri ve ikisi arasında bulunanları, ancak bir plan dâhilinde/hak olarak ve belirli bir süre için yarattığını hiç düşünmüyorlar mı? Muhakkak ki insanların pek çoğu Rablerine kavuşacaklarını doğrusu inkâr ediyorlar. 3 Krş. Ahkâf, 46/3— İ. Yakıt

30:8

9

اَوَلَمْ يَس۪يرُوا فِي الْاَرْضِ فَيَنْظُرُوا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الَّذ۪ينَ مِنْ قَبْلِهِمْۜ كَانُٓوا اَشَدَّ مِنْهُمْ قُوَّةً وَاَثَارُوا الْاَرْضَ وَعَمَرُوهَٓا اَكْثَرَ مِمَّا عَمَرُوهَا وَجَٓاءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّنَاتِۜ فَمَا كَانَ اللّٰهُ لِيَظْلِمَهُمْ وَلٰكِنْ كَانُٓوا اَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَۜ ٩

E ve lem yesîrû fîl ardı fe yenzurû keyfe kâne âkıbetullezîne min kablihim, kânû eşedde minhum kuvveten, ve esârûl arda ve amerûhâ eksera mimmâ amerûhâ ve câethum rusuluhum bil beyyinât(beyyinâti), fe mâ kânallâhu li yazlimehum ve lâkin kânû enfusehum yazlimûn(yazlimûne).

Onlar, yeryüzünde dolaşıp kendilerinden öncekilerin sonunun nasıl olduğuna bakmadılar mı?⁴ Kaldı ki onlar kendilerinden daha güçlü idiler. Yeryüzünü sürüp işlemişler ve orayı, bunlardan daha fazla imar etmişlerdir. Elçileri onlara da apaçık deliller getirmişlerdi. Allah onlara asla zulmediyor değildi. Fakat onlar kendi kendilerine zulmediyorlardı. 4 Krş. Âl-i İmrân, 3/137; En’âm, 6/11; Yûsuf, 12/109; Nahl, 16/36; Hac, 22/46; Neml, 27/69; Rûm, 30/42; Fâtır, 35/44; Mü’min, 40/21; Muhammed, 47/10.— İ. Yakıt

30:9

10

ثُمَّ كَانَ عَاقِبَةَ الَّذ۪ينَ اَسَٓاؤُا السُّٓوآٰى اَنْ كَذَّبُوا بِاٰيَاتِ اللّٰهِ وَكَانُوا بِهَا يَسْتَهْزِؤُ۫نَ۟ ٠١

Summe kâne âkıbetellezîne esâus sûâ en kezzebû bi âyâtillâhi ve kânû bihâ yestehziûn(yestehziûne).

Sonra, Allah’ın ayetlerini yalanladıkları ve onlarla alay etmekte oldukları için, kötülük işleyenlerin sonu (cehennemi boylayarak) daha da kötü oldu.— İ. Yakıt