Ahzab Suresi

1

يَٓا اَيُّهَا النَّبِيُّ اتَّقِ اللّٰهَ وَلَا تُطِعِ الْكَافِر۪ينَ وَالْمُنَافِق۪ينَۜ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ عَل۪يماً حَك۪يماًۙ ١

Yâ eyyuhen nebiyyuttekillâhe ve lâ tutıil kâfirîne vel munâfikîn(munâfikîne), innallâhe kâne alîmen hakîmâ(hakîmen).

Ey Peygamber! Allah’a karşı sorumluluk bilincinde ol! İnkâr edenlere ve ikiyüzlülere itaat etme! Muhakkak ki Allah Alîm’dir, Hakîm’dir.— İ. Yakıt

33:1

2

وَاتَّبِعْ مَا يُوحٰٓى اِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَۜ اِنَّ اللّٰهَ كَانَ بِمَا تَعْمَلُونَ خَب۪يراًۙ ٢

Vettebi’ mâ yûhâ ileyke min rabbik(rabbike), innallâhe kâne bimâ ta’melûne habîrâ(habîren).

Rabbinden sana vahyolunana tabi ol! Muhakkak ki Allah yaptıklarınızdan hakkıyla haberdardır.— İ. Yakıt

33:2

3

وَتَوَكَّلْ عَلَى اللّٰهِۜ وَكَفٰى بِاللّٰهِ وَك۪يلاً ٣

Ve tevekkel alâllâh(alâllâhi) ve kefâ billâhi vekîlâ(vekîlen).

Allah’a dayanıp güven, vekil olarak Allah yeter.— İ. Yakıt

33:3

4

مَا جَعَلَ اللّٰهُ لِرَجُلٍ مِنْ قَلْبَيْنِ ف۪ي جَوْفِه۪ۚ وَمَا جَعَلَ اَزْوَاجَكُمُ الّٰٓئ۪ تُظَاهِرُونَ مِنْهُنَّ اُمَّهَاتِكُمْۚ وَمَا جَعَلَ اَدْعِيَٓاءَكُمْ اَبْنَٓاءَكُمْۜ ذٰلِكُمْ قَوْلُكُمْ بِاَفْوَاهِكُمْۜ وَاللّٰهُ يَقُولُ الْحَقَّ وَهُوَ يَهْدِي السَّب۪يلَ ٤

Mâ cealallâhu li raculin min kalbeyni fî cevfih(cevfihî), ve mâ ceale ezvâcekumullâî tuzâhırûne min hunne ummehâtikum, ve mâ ceale ed’ıyâekum ebnâekum, zâlikum kavlukum bi efvâhikum, vallâhu yekûlul hakka ve huve yehdîs sebîl(sebîle).

Allah, bir adamın içine iki kalp koymamıştır, zıhar¹ yaptığınız eşlerinizi de anneleriniz yapmamıştır. Himayenizde olanları [ed’ıyâekum]² öz çocuklarınız olarak da kılmamıştır. Bunlar sizin ağzınızdan çıkan (boş) laflardır. Allah sadece gerçeği söyler ve doğru yola iletir. 1 Zıhar, sırt demektir. Eski Arap geleneğinde erkek eşine, “Sen bana anamın sırtı gibisin” demek suretiyle kadına ebediyen yanaşamazdı. Böylece kadın hem kocasına haram hem de boş olup bir başka erkekle evlenemez, ebediyen terk edilirdi. İslam bu geleneği kaldırdı. Mücadele 28/2-4’te zıhar yapanlara yapmaları gereken şeyleri söylüyor. 2 “Ed’iya’ikum” kelimesi her ne kadar “evlatlıklarınız” olarak tercüme edilse de bugün kullandığımız gerçek evlat edinme kavramı ile aynı değildir. “Ed’ıyâ” kelimesi, aslında himaye altına girmek, koruma altında olmaktır. Câhiliye dönemi Araplarında bir gelenek olarak “öz babası dışında birine yamanan ve ona nispet edilen” den tutun da “gayr-i meşru olarak doğmuş, birisine verilmiş” veya “ait olmadığı bir kavme katılmış” vb olanlara kadar bu kavram kullanılmıştır. Hz. Peygamber, kendi kavmine ait olmayan Zeyd bin Hârise’yi himayesi yani koruması altına almıştır. Böylece Zeyd’e kendi kavmine olan hasretini hissettirmemiştir. Bugünkü anlamdaki evlatlık demek değildir. Onun için ben bu kelimeyi “himayenizdekiler, himayeniz/korumanız altında olanlar” olarak tercüme ettim. Bu tercümemiz Kur’an semantiğine daha uygundur. Zaten Zeyd, Hz. Peygamber’den sadece 5 yaş kadar küçüktü. Aralarında hukuken evladı olacağı bir yaş aralığı da yok. Arapçada evlat edinme ise, “et-tebenni” kelimesiyle ifade edilir. Kur’an’da “ittehaze veleden” (çocuk edinmek) şeklinde geçer. Ayrıca bkz. Ahzâb, 33/37 dipnot.— İ. Yakıt

33:4

5

اُدْعُوهُمْ لِاٰبَٓائِهِمْ هُوَ اَقْسَطُ عِنْدَ اللّٰهِۚ فَاِنْ لَمْ تَعْلَمُٓوا اٰبَٓاءَهُمْ فَاِخْوَانُكُمْ فِي الدّ۪ينِ وَمَوَال۪يكُمْۜ وَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ ف۪يمَٓا اَخْطَأْتُمْ بِه۪ۙ وَلٰكِنْ مَا تَعَمَّدَتْ قُلُوبُكُمْۜ وَكَانَ اللّٰهُ غَفُوراً رَح۪يماً ٥

Ud’ûhum li âbâihim huve aksatu indallâh(indallâhi), fe in lem ta’lemû âbâehum fe ıhvânukum fîd dîni ve mevâlîkum, ve leyse aleykum cunâhun fîmâ ahta’tum bihî ve lâkin mâ taammedet kulûbukum, ve kânallâhu gafûren rahîmâ(rahîmen).

Onları babalarına nispet ederek çağırınız. Allah katında en doğru olanı budur. Eğer babalarını bilmiyorsanız, onlar sizin din kardeşleriniz ve dostlarınızdır [mevâlikum]. Yanılarak yaptığınız bir işte size bir günah yoktur. Ancak kasıtlı olarak/bile bile yaptığınız şeylerde ise (sorumlusunuz). Allah Gafûr’dur, Rahîm’dir.— İ. Yakıt

33:5

6

اَلنَّبِيُّ اَوْلٰى بِالْمُؤْمِن۪ينَ مِنْ اَنْفُسِهِمْ وَاَزْوَاجُهُٓ اُمَّهَاتُهُمْۜ وَاُو۬لُوا الْاَرْحَامِ بَعْضُهُمْ اَوْلٰى بِبَعْضٍ ف۪ي كِتَابِ اللّٰهِ مِنَ الْمُؤْمِن۪ينَ وَالْمُهَاجِر۪ينَ اِلَّٓا اَنْ تَفْعَلُٓوا اِلٰٓى اَوْلِيَٓائِكُمْ مَعْرُوفاًۜ كَانَ ذٰلِكَ فِي الْكِتَابِ مَسْطُوراً ٦

En nebiyyu evlâ bil mu’minîne min enfusihim ve ezvâcuhu ummehâtuhum, ve ûlûl erhâmi ba’duhum evlâ bi ba’dın fî kitâbillâhi minel mu’minîne vel muhâcirîne illâ en tef’alû ilâ evliyâikum ma’rûfâ(ma’rûfen), kâne zâlike fîl kitâbi mestûra(mestûren).

Peygamber, mü’minlere kendi canlarından daha önce gelir ve eşleri de onların anneleridir. Aralarında akrabalık bağı bulunanlar, Allah’ın kitabına göre, birbirlerine diğer mü’minlerden ve muhacirlerden (mirasta) daha önceliklidirler.³ Ancak dostlarınıza [evliyâ’ikum] örfe uygun davranmanız hariçtir. Bu (husus) Kitap’ta yazılıdır. 3 Muhacir ve Ensar Hicret’ten sonra birbirleriyle kardeşlik antlaşması yapmış ve birbirlerine mirasçı da olmuşlardı. Bu ayetle bu uygulama da kalkmıştır. Ayrıca Bkz. Enfâl, 8/75— İ. Yakıt

33:6

7

وَاِذْ اَخَذْنَا مِنَ النَّبِيّ۪نَ م۪يثَاقَهُمْ وَمِنْكَ وَمِنْ نُوحٍ وَاِبْرٰه۪يمَ وَمُوسٰى وَع۪يسَى ابْنِ مَرْيَمَۖ وَاَخَذْنَا مِنْهُمْ م۪يثَاقاً غَل۪يظاًۙ ٧

Ve iz ehaznâ minen nebîyyîne mîsâkahum ve minke ve min nûhın ve ibrâhîme ve mûsâ ve îsebni meryeme ve ehaznâ minhum mîsâkan galîzâ(galîzan).

Hani Biz bir zamanlar peygamberlerden teminat [mîsâk] almıştık; Senden, Nûh’tan, İbrahim, Musa ve Meryem oğlu İsa’dan da. Evet, Biz onlardan sağlam/ağır [ğalîz] bir teminat almıştık.— İ. Yakıt

33:7

8

لِيَسْـَٔلَ الصَّادِق۪ينَ عَنْ صِدْقِهِمْۚ وَاَعَدَّ لِلْكَافِر۪ينَ عَذَاباً اَل۪يماً۟ ٨

Li yes’eles sâdikîne an sıdkıhim, ve eadde lil kâfirîne azâben elîmâ(elîmen).

Tâ ki doğru kimselerin doğruluklarını [sıdkıhim] sorgulayabilsin. İnkârcılar için de can yakıcı bir azap vardır.— İ. Yakıt

33:8

9

يَٓا اَيُّهَا الَّذ۪ينَ اٰمَنُوا اذْكُرُوا نِعْمَةَ اللّٰهِ عَلَيْكُمْ اِذْ جَٓاءَتْكُمْ جُنُودٌ فَاَرْسَلْنَا عَلَيْهِمْ ر۪يحاً وَجُنُوداً لَمْ تَرَوْهَاۜ وَكَانَ اللّٰهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَص۪يراًۚ ٩

Yâ eyyuhâllezîne âmenûzkurû ni’metallâhi aleykum iz câetkum cunûdun fe erselnâ aleyhim rîhan ve cunûden lem terevhâ, ve kânallâhu bimâ ta’melûne basîrâ(basîren).

Ey inananlar! Allah’ın size olan nimetini hatırlayınız. Hani (düşman olan) ordular üzerinize gelmişti de Biz onların üzerine şiddetli bir rüzgâr [rîh] ve göremediğiniz ordular göndermiştik.⁴ Çünkü Allah yaptıklarınızı en iyi görendir. 4 Bundan sonraki ayetler Hendek Savaşı’ndan söz etmektedir.— İ. Yakıt

33:9

10

اِذْ جَٓاؤُ۫كُمْ مِنْ فَوْقِكُمْ وَمِنْ اَسْفَلَ مِنْكُمْ وَاِذْ زَاغَتِ الْاَبْصَارُ وَبَلَغَتِ الْقُلُوبُ الْحَنَاجِرَ وَتَظُنُّونَ بِاللّٰهِ الظُّنُونَا ٠١

İz câukum min fevkıkum ve min esfele minkum ve iz zâgatil ebsâru ve belegatil kulûbul hanâcire ve tezunnûne billâhiz zunûnâ(zunûnen).

Hani onlar size hem üst tarafınızdan hem de alt tarafınızdan gelmişlerdi.⁵ Hani gözler dönmüş, yürekler ağızlara gelmişti. Siz de Allah’a karşı zan üstüne zanda bulunuyordunuz. 5 Hendek Savaşı’nda düşman Gatafan askerleri vadinin üst tarafından, Kureyşliler de alt tarafından saldırmışlardır.— İ. Yakıt