Beled Suresi

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ

لَٓا اُقْسِمُ بِهٰذَا الْبَلَدِۙ ١

Lâ uksimu bi hâzel beled(beledi).

1,2. Hayır! (Artık başka söze lüzum yok!) Şu beldeye,¹ şu senin içerisinde oturduğun² beldeye yemin ederim. 1 Beled / belde: Sınırlı, belli ve içinde bulunanların toplanma ve oturmalarıyla etkilenen yere denir. Şehre belde denilmesi de bunun içindir. İmar edilmemiş, bayındır olmayan çöle belde denilmesi, vahşi hayvanların mekânı; toprağa belde denilmesi, haşere ve böceklerin mekânı; mezarlığa belde denilmesi de ölülerin mekânı olmalarından dolayıdır. Bu bilgilerden anlaşılır ki Mekke-i Mükerreme’ye “el-Beled” denilmesi, “Şüphesiz bütün âlemlere bereket ve hidâyet kaynağı olarak, insanlar için (yeryüzünde) kurulan ilk ev, Bekke’dekidir. İbrahim’in makamı olan orada, apaçık mûcizeler vardır…” (Âlu İmran: 96-97) ayetleri gereğince Beyt-i Atik olan Kâbe-i Muazzama, âlemin bir fazilet yurdu olarak hürmet ve saygıyla tanınması vacip, mübarek, bilinen bir şehir olduğuna işarettir. 2 Hıll: Kelime olarak “haram, harem, ihram” karşılığı olarak sıfat veya isimdir. Terim olarak ise, Mekke’de harem bölgesinden dışarıda kalan yer, o helal yerde bulunmak, ihramdan çıkmak veya ihramdan çıkan ve yeminin sorumluluğundan çıkan manalarına gelir ki asıl manası bir “serbestlik” ifade eder. Bir şeyin üzerine inmek, konmak manasına olabildiği de söylenmiştir. Burada muhatap olan Hz. Peygamber (s.a.v)’in bir vasfı olduğu açıktır. Bu da başlıca üç manada düşünülebilir. 1. Bir yere inmek, konmak manası öne alınırsa: Allah Beled-i Haram’a yemini Hz. Peygamber (s.a.v)’in ona girmesi ile kayıtlamıştır ki bunda peygamberin faziletinin büyüklüğünü gösterme ve bir yerin şerefinin, o yerde bulunanların şerefi ile olduğunu bildirme mânâsı vardır. (Beydâvî) 2. Hıll’in, bir yere inmek manasına gelen hulul kökünden türetilmiş bir sıfat olması sebebiyle Hz. Peygamber (s.a.v)’in oradan hicret edip de daha sonra fetih ile oraya gireceği hale de işaret olmasıdır. 3. Allahu Teâlâ gökleri ve yeri yarattığı gün Mekke’yi haram kıldı. O, kıyamet kopana kadar da haramdır. Bundan dolayı onun ağacı budanmaz, otu biçilmez, avı ürkütülmez, sokağında bulunup alınan ve sahibi belli olmayan şey, onu araştırıp sorandan başkasına helal olmaz.— M. Türk

90:1

وَاَنْتَ حِلٌّ بِهٰذَا الْبَلَدِۙ ٢

Ve ente hıllun bi hâzel beled(beledi).

90:2

وَوَالِدٍ وَمَا وَلَدَۙ ٣

Ve vâlidin ve mâ veled(velede).

Ve yemin olsun babaya ve çocuğuna.¹ 1 Bu baba ve çocuğu; Âdem ve zürriyeti, İbrahim ve oğlu İsmail, Hz. Peygamber ve ümmeti veya her baba ve oğlu olabilir. Doğrusunu Allah bilir.— M. Türk

90:3

لَقَدْ خَلَقْنَا الْاِنْسَانَ ف۪ي كَبَدٍۜ ٤

Lekad halaknel insâne fî kebed(kebedin).

Gerçekten Biz insanı, sıkıntılarla (mücadele etmesi için) yarattık.— M. Türk

90:4

اَيَحْسَبُ اَنْ لَنْ يَقْدِرَ عَلَيْهِ اَحَدٌۢ ٥

E yahsebu en len yakdira aleyhi ehad(ehadun).

(O insan) kendisine karşı kimsenin, asla güç yetiremeyeceğini mi sanıyor?— M. Türk

90:5

يَقُولُ اَهْلَكْتُ مَالاً لُبَداًۜ ٦

Yekûlu ehlektu mâlen lubedâ(lubeden).

Ve: “Ben, yığınla mal yok ettim.” diyor.¹ 1 Burada “sarf” yerine “ihlak” fiilinin kullanılması, onların harcamalarının boşa gittiğine işaret olabilir.— M. Türk

90:6

اَيَحْسَبُ اَنْ لَمْ يَرَهُٓ اَحَدٌۜ ٧

E yahsebu en lem yerahû ehad(ehadun).

(Yoksa) kendisini bir görenin olmadığını mı zannediyor?¹ 1 Bu soru iki şekilde anlaşılabilir: 1. Bu bir korkutmadır. O, yok ettim, harcadım diye mağrurlandığı malı sarf ederken o insanı kimse görmedi mi zannediyor da öyle övünmek istiyor? Kuşku yok ki harcayıp yok ettiyse onu Allah mutlaka görmüştür. 2. Bu, harcama iddiasını yalanlamaktır. Yani böyle diyen o kimse yalan söylüyor, bir şey sarf etmediği halde birçok mal yok ettim diye yalan ile övünüyor. Allah onun ne yaptığını, sarf edip etmediğini görmedi mi zannediyor da öyle yalanı ile övünüyor? Hayır, hiç kimse görmediyse Allah onu görmüştür.— M. Türk

90:7

اَلَمْ نَجْعَلْ لَهُ عَيْنَيْنِۙ ٨

E lem nec’al lehu ayneyn(ayneyni).

8,9. Biz o (insana) iki göz, bir dil ve iki dudak vermedik mi?— M. Türk

90:8

وَلِسَاناً وَشَفَتَيْنِۙ ٩

Ve lisânen ve şefeteyn(şefeteyni).

8,9. Biz o (insana) iki göz, bir dil ve iki dudak vermedik mi?— M. Türk

90:9

وَهَدَيْنَاهُ النَّجْدَيْنِۚ ٠١

Ve hedeynâhun necdeyn(necdeyni).

Biz ona (hak ve bâtıl olmak üzere) iki yol¹ göstermedik mi? 1 Necd: sînede tümsekliği ve süt yolu olması sebebiyle meme ve mecâzen, hayır ve şer olmak üzere iki yol, anlamlarına gelir. Bu âyet, “Biz o (insana anasının) iki memesini hediye, etmedik mi?” diye tercüme edilebilir.— M. Türk