Mehmet Türk · MealMerkezi.Net

1

(Ey Muhammed!) Sana savaş ganîmetlerinin (hükmünü) soruyorlar. Sen onlara: “ganîmetler hakkında (hüküm vermek) Allah’a ve Elçisine aittir.¹ Onun için siz, gerçekten îman eden kimseler iseniz Allah’tan hakkıyla sakının, birbirinizle ilişkilerinizi düzeltin, Allah’a ve Elçisine itaat edin.” de.² 1 Yani savaş ganîmetleri hakkında hüküm vermek Allah’a ve Rasûlüne aittir. Bunda kimsenin görüş bildirme hakkı yoktur. Allah ve Rasûlü nasıl emrederse hüküm odur. 2 Enfâl: Harp ganimetleri demektir. Aynı zamanda nimet, bir asla yapılan fazlalık manalarına gelen “nefl” kelimesinin çoğuludur. Savaş ganimetleri denilen “ganâim” kelimesi yerine “enfâl” kelimesinin vahyedilmesi, ganimetler üzerinde kendi hakları olduğunu indî olarak savunan mü’minlere, ganimetin paylaşımının ve hükmün ancak Allah ve Rasulü’ne ait olduğunu hatırlatmak içindir. Enfâl suresi, Bedir savaşında ele geçirilen ganimetlerin paylaşımında ihtilâf çıkması üzerine, bir diğer görüşe göre, genç Müslümanların daha fazla ganimet istemeleri, ihtiyarların da eşit seviyede bölüşüm istemeleri üzerine inmiştir. Yahut Bedir savaşına katılamayan sekiz kişiye Rasulullah (s.a.v)’in hisse vermesi yüzünden bazı ashâbın, bunların ganimeti hak etmediklerini söylemeleri üzerine nâzil olduğu da rivayet edilmektedir. Savaş ganimetleri hakkındaki hüküm ise, 41. âyette gelecektir.

M. Türk 8:1

2

Gerçek mü’minler ancak Allah anıldığı zaman kalpleri ürperen,¹ kendilerine Allah’ın âyetleri okununca, onların îmanlarını artıran kimselerdir ve onlar; sadece Rablerine hakkıyla tevekkül ederler. 1 Zikir: Anmak, hatırlamak ve ezberlemek anlamına gelir. Terim olarak ise; “Allah’ı, kendisinin belirlediği usûl ve ifâdelerle anmak ve hatırlamak” demektir. Tasavvuf ekollerinin kendilerine göre yaptıkları zikir tanımlama ve çeşitleri ile ilgili olarak, sahih kaynaklarda herhangi bir rivâyet bulunmamaktadır. Peygamberimizin uygulamalarında Allah, sıfatlarıyla ve kelime-i tevhit’le zikredilmiş ve bunun sayısı da yüzü geçmemiştir. Sünnette sadece “Allah” ve “hû” lafızlarıyla zikir uygulaması yoktur ve bu şekildeki zikir, câiz değildir. Aynı konu için Bk. (Bakara:152 ve dipnotu, Hac: 35, Zümer: 23)

M. Türk 8:2

3

İşte o (mü’minler) namazı dosdoğru ve devamlı kılar ve kendilerine rızık olarak verdiklerimizden, Allah yolunda harcarlar.

M. Türk 8:3

4

4,5. İşte gerçek mü’minler onlardır.¹ (Ey Muhammed!) Tıpkı Rabbinin seni, hak uğruna savaşmak için² evinden çıkardığında olduğu gibi, onlara Rablerinin katında yüksek dereceler, büyük bir af ve tükenmez bir rızık vardır. Oysa Müslümanların bir kısmı, o zaman bundan hiç hoşlanmamışlardı. 1 Hakikatte mü’min diye, ancak bunlara denilir. Zîrâ onlar, hem kalpleri, hem kalıpları ile mü’mindirler. (Elmalılı) 2 Bedir savaşı için…

M. Türk 8:4

5

4,5. İşte gerçek mü’minler onlardır.¹ (Ey Muhammed!) Tıpkı Rabbinin seni, hak uğruna savaşmak için² evinden çıkardığında olduğu gibi, onlara Rablerinin katında yüksek dereceler, büyük bir af ve tükenmez bir rızık vardır. Oysa Müslümanların bir kısmı, o zaman bundan hiç hoşlanmamışlardı. 1 Hakikatte mü’min diye, ancak bunlara denilir. Zîrâ onlar, hem kalpleri, hem kalıpları ile mü’mindirler. (Elmalılı) 2 Bedir savaşı için…

M. Türk 8:5

6

Ve gerçek ortaya çıktıktan sonra¹ bile, sanki göz göre göre ölüme sürükleniyorlarmış gibi, seninle (savaş hakkında) tartışıyorlardı.² 1 Bedir’de Savaş yapılacağı anlaşıldıktan sonra… 2 Yani; ya savaşı sevmediklerinden ya da ellerindeki iki atlı ve 313 yayadan ibaret bir güçle savaş için tam hazırlanmamış oldukları düşüncesiyle.

M. Türk 8:6

7

7,8. İşte o zaman Allah size iki topluluktan birisinin¹ sizin olacağını vâdediyordu. Siz ise silâhsız olan (kervanın) sizin olmasını arzu ediyordunuz. Hâlbuki Allah, emriyle hakkı gerçekleştirmek, kâfirlerin kökünü kazımak, günâhkârlar hoşlanmasalar da mutlak doğruyu ortaya çıkarmak ve bâtılı yok etmek istiyordu. 1 Bu iki topluluğun birisi, Ebû Süfyân’ın kırk atlı himâyesinde Şamdan gelmekte olan Kureyş kervanı idi. Diğeri ise, Ebû Cehil kumandasında, Mekke’den yola çıkan ve Bedir’e doğru gelen, bin kişilik silâhlı Kureyş ordusu idi. Peygamberimiz, bu kervanın gelişini haber vererek Medîne’den hareket etmiş, Sahabenin birçoğu ise, hedefin bu kervan olduğu düşüncesiyle fazla silâhlanmamışlardı. Ordunun Bedir’e doğru geldiğini Cebrâil, Peygamberimize bildirince Efendimiz yolda ashâbıyla istişare etti. Sahabenin birçoğu; “bizce düşmanı karşılamaktan, kervanı takip etmek, daha iyi olur” dediler. Peygamberimiz ise savaşmaktan yana idi. Uzun görüşmelerden sonra: Hz. Ebû Bekir, Hz. Ömer, Sa’d b. Ubade, Mikdad b. Amr ve Sa’d b. Muaz (r.a) Peygamberimizden yana görüş belirttiler ve sonunda savaş yapmaya karar verildi.

M. Türk 8:7

8

7,8. İşte o zaman Allah size iki topluluktan birisinin¹ sizin olacağını vâdediyordu. Siz ise silâhsız olan (kervanın) sizin olmasını arzu ediyordunuz. Hâlbuki Allah, emriyle hakkı gerçekleştirmek, kâfirlerin kökünü kazımak, günâhkârlar hoşlanmasalar da mutlak doğruyu ortaya çıkarmak ve bâtılı yok etmek istiyordu. 1 Bu iki topluluğun birisi, Ebû Süfyân’ın kırk atlı himâyesinde Şamdan gelmekte olan Kureyş kervanı idi. Diğeri ise, Ebû Cehil kumandasında, Mekke’den yola çıkan ve Bedir’e doğru gelen, bin kişilik silâhlı Kureyş ordusu idi. Peygamberimiz, bu kervanın gelişini haber vererek Medîne’den hareket etmiş, Sahabenin birçoğu ise, hedefin bu kervan olduğu düşüncesiyle fazla silâhlanmamışlardı. Ordunun Bedir’e doğru geldiğini Cebrâil, Peygamberimize bildirince Efendimiz yolda ashâbıyla istişare etti. Sahabenin birçoğu; “bizce düşmanı karşılamaktan, kervanı takip etmek, daha iyi olur” dediler. Peygamberimiz ise savaşmaktan yana idi. Uzun görüşmelerden sonra: Hz. Ebû Bekir, Hz. Ömer, Sa’d b. Ubade, Mikdad b. Amr ve Sa’d b. Muaz (r.a) Peygamberimizden yana görüş belirttiler ve sonunda savaş yapmaya karar verildi.

M. Türk 8:8

9

Rabbinizden (daha sonra da) yalvararak yardım istemiştiniz.¹ O, da: “Ben, size peş peşe gelen bin melek ile yardım edeceğim.”² diyerek duânızı hemen kabul buyurmuştu.³ 1 Hz. Ömer’den; Peygamberimiz, müşriklere baktı bin kişiler, bir de ashâbına baktı üç yüz on küsur kişi. Bunun üzerine kıbleye döndü ve iki elini uzatıp, “Ey Allah’ım bana verdiğin sözü yerine getir, Ey Allah’ım şu, beş on kişiden oluşan Müslümanlar, helâk olursa, yeryüzünde sana ibâdet eden kalmayacak.” diye duâ ediyordu. Bu esnada omuzundan ridâsı yere düştü. Ebû Bekir, hemen kalkarak ridâsını tekrar omuzuna koydu ve: “Ey Allah’ın Rasûlü! Rabbine yalvarışın, yeter artık. O, sana verdiği sözü mutlaka yerine getirecektir.” dedi. Ardından da bu âyet indirildi. (Buhari, Müslim) 2 Bu kadar meleğe ne gerek vardı? Allah, dilediğini meleksiz yapamaz mıydı? Dememek için durum 10. âyette açıklanmaktadır. Bu sayı, sonra üç bine daha sonra da beş bine, çıkarılmıştır. Bk. (Âlu İmrân: 124) 3 İşte Allah, kendisine gerçekten yapılan duâları, anında böylece kabul buyurur. Önemli olan, duâyı önce fiili, sonra da sözlü olarak ve yalnız Allah’a has kılarak yapabilmektir. Bk. (Bakara: 186)

M. Türk 8:9

10

Yardım yalnız Allah katından olduğu halde Allah bunu sadece size müjde olması ve onunla kalbinizin yatışması için yapmıştı. Şüphesiz Allah çok şerefli, hüküm (ve hikmet) sahibidir.¹ 1 Anlam yönüyle Bk. (Âlu İmrân: 126)

M. Türk 8:10

11

O zaman Allah, sizin korkunuzu silip, dinlendirmek üzere uykuya daldırıyor¹ ve sizi temizlemek, sizden şeytanın pisliğini gidermek, kalplerinizi (birbirine) bağlamak² ve onunla ayaklarınızı sağlam basmanızı sağlamak için gökten üzerinize yağmur indiriyordu.³ 1 Müslümanlar, daha önce hesaplayamadıkları bir tehlikeyle karşılaşınca, paniğe kapılmışlardı. O sırada savaştan bir önceki gece, birdenbire derin bir uykuya dalmışlardı. Hz. Ali (r.a)’ın rivâyetine göre Peygamberimizden başka herkes uyumuş, o ise sabaha kadar namaz kılıp, duâ etmişti. Sabahleyin ise hepsinin gönüllerini mükemmel bir güven duygusu sarmıştı. (Kurtubî) Müslümanlar aynı olayı Uhud savaşı sırasında da yaşadılar. Bk. (Âlu İmrân: 154) 2 Konu ile ilgili olarak Bk. (Âlu İmrân: 200) 3 Bedir’e müşrik ordusu daha önce gelmiş, su kuyularının bulunduğu yere mevzilenmiş ve Müslümanlara su vermiyorlardı. Müslümanlar, susamışlar, içmek için bile su bulamıyorlardı. Ayrıca bulundukları yer, kumluktu ve hareket imkânları çok zayıftı. Bütün bunlarla beraber müşriklerin sayı üstünlüğü, onların kalbine korku veriyordu. Savaştan önce bir süre yağmur yağdı. Uykuyla kalpleri sakinleşen Müslümanlar bu yağmurla da suya kavuştular, kalplerindeki vesveseleri yok oldu ve zemîn sertleştiği için de mükemmel bir hareket kabiliyeti kazandılar.

M. Türk 8:11

12

İşte o anda Rabbin meleklere: “Ben sizinle beraberim, siz mü’minlere destek olun. Ben kâfirlerin yüreklerine korku salacağım. Siz hemen onların boyunlarına ve bütün parmaklarına vurun.” diye vahyediyordu.

M. Türk 8:12

13

Bu onların Allah’a ve Peygamberine karşı isyan etmelerinden dolayıdır. Kim, Allah’a ve Peygamberine karşı isyan ederse şunu iyi bilsin ki Allah’ın cezâsı, çok şiddetlidir.

M. Türk 8:13

14

(Ey Kâfirler!) Şimdilik siz bunu tadın. (Sizin gibi) kâfirlere bir de (âhirette cehennem) ateşinin azabı vardır.

M. Türk 8:14

15

Ey îman edenler! Kâfirlerle karşılaştığınız zaman onlar sürüler halinde bile olsalar, sakın onlara arkalarınızı dönüp kaçmayın.

M. Türk 8:15

16

Böyle bir günde her kim, savaş taktiği olarak veya diğer bir safta yeniden mevzilenmek dışında, onlara arkasını dönerse, yönünü kesinlikle Allah’ın gazabına dönmüş olur. Ve onun son barınma yeri (cehennem) ateşidir. Orası, da ne kötü bir dönüş yeridir.

M. Türk 8:16

17

(Ey îman edenler!) O gün (Bedir’de) onları siz, öldürmediniz, Allah öldürdü.¹ (Ey Muhammed!) Attığın zaman da sen atmadın, fakat Allah attı.² Ve Allah, bunu mü’minlere güzel bir kazanç³ sağlamak için (yaptı). Şüphesiz Allah (söylediklerinizi) hakkıyla işitendir, tam bilendir.⁴ 1 Size yardım etmek, sizi kâfirlerin üzerine göndermek, onların kalplerine korku düşürmek ve sizi bunlara vasıta kılmak, sûretiyle. 2 Yani Bedir’de kâfir ordusuna atılan okları, mızrakları ve attığın her şeyi sen atmadın. Bunları Allah, at emrini vererek, attığın şeyi hedefine ulaştırarak, düşmanı bozup sizi galip getirerek, attı. Buna göre senin ve savaşan Müslümanların, övünmeye hiç bir haklarının olmadığını bilmeleri gerekir. Çünkü bunları yaratan ve emri veren, Allah’tır. 3 Yani güzel bir tecrübe, zafer, yardım, ganimet ve âhirette cennet, vermek için yaptı. 4 Buradan bir kısım sûfî ekoller, vahdet-i vücut felsefesine delil bulmaya çalışmışlarsa da bu doğru değildir. Bu âyetin, vahdet-i vücut felsefesiyle bir ilişkisi asla düşünülemez. Zîrâ bu savaşta mücahidler oturup, onların yerine Allah savaşmamış, bilhassa Allah’ın Rasûlü ve sahabe bilfiil savaşın içerisinde bulunmuş, ölmüş ve öldürmüşlerdir. Bir de savaşanların bizzat Allah olduğunu düşünme gibi bir hakiki şirk noktasına varılmaktadır ki, bu da vahdet-i vücut felsefesinin gerçekten şirk olduğunu ortaya koyar. Ancak onların bu savaş esnasındaki fiillerini Allah yaratmış ve onlara yardım etmiştir. Zâten bunu yapacak tek güç de Odur. Sonuçta bu savaşta; ölen de öldüren de atan da atılan da vardır. Bunları yapan, bizatihi Allah değil, bunların hepsine hâkim olan ve hükmeden, Allah’tır. Bk. (Zuhruf: 15, Casiye: 13, K’af: 16, Hadid: 3)

M. Türk 8:17

18

İşte Allah, kâfirlerin tuzağını böyle bozar.

M. Türk 8:18

19

(Ey kâfirler!) Fetih istiyorsanız¹ işte fetih geldi. Ve eğer (inkârdan) vazgeçerseniz, bu sizin için daha hayırlıdır. Yok, eğer tekrar aynı şeyi yaparsanız Biz de tekrar aynı şeyi yaparız. Şunu iyi bilin ki topluluğunuz ne kadar kalabalık olursa olsun, size asla fayda sağlamayacaktır. Çünkü Allah, mü’minlerle beraberdir. 1 Mekkeli müşrikler, Bedir’e hareket ettikleri zaman Kâbe’nin örtüsüne yapışmışlar ve: “Ey Allah! İki ordunun en yükseğine ve iki topluluğun en doğrusuna ve iki grubun en iyisine yardım et.” diye duâ etmişler ve Allah’tan fetih istemişlerdi. (Kurtubî,)

M. Türk 8:19

20

Ey îman edenler! Allah’a ve Onun Peygamberine itaat edin. (O Peygamberi) dinleyip dururken, sakın onun emirlerinden yüz çevirmeyin.

M. Türk 8:20

21

Ve dinlemedikleri halde, “dinledik” diyen (Yahûdîler ve müşrikler) gibi de olmayın!

M. Türk 8:21

22

Çünkü yeryüzünde dolaşan canlıların, Allah katında en kötüsü, (gerçekleri) anlamak istemeyen, o sağırlarla dilsizlerdir.¹ 1 Bk. (Bakara: 18, 171, En’am: 39, İsra: 97)

M. Türk 8:22

23

Eğer Allah onlarda bir hayır görseydi elbette onlara da işittirirdi. Yok, eğer işittirseydi bunlar, yine de aldırmazlar, döner giderlerdi.

M. Türk 8:23

24

Ey îman edenler! Peygamber sizi, size hayat verecek şeylere davet ettiği zaman, Allah’a ve Peygambere (isteyerek) itaat edin. Ve Allah’ın kişi ile kalbi arasına gireceğini¹ ve Onun huzurunda toplanacağınızı, bilin. 1 O halde; kalbinizle aranız açılmadan, canınız elinizden alınmadan, fırsat elinizde iken, Allah’ın Rasûlü sizi, size hayat verecek şeylere davet ettiği zaman, ihmal etmeyip istekle icabet edin. (Elmalılı)

M. Türk 8:24

25

Aranızdan yalnız zâlimlere dokunmakla kalmayacak olan fitneden¹ sakının ve Allah’ın azabının çok şiddetli olduğunu da bilin. 1 Fitne: Altın ve gümüş gibi bir madeni, iyisini kötüsünden ayırmak için ateşe sokmak demektir. Mecâzen, sıkıntıya sokmak, imtihan etmek, anlamlarına gelir. Fitneden korunun zira o fitne içinizden sadece zulmedenlere isabet etmez. Yalnız onlara mahsus bir musibet olmakla kalmaz, belki umumileşir, size de şamil olur. Bazı günahlar vardır ki zararı genel olur. Sebep olacağı fitne ve musibet yalnız o günahı yapan, bu suretle kendine ve diğer insanlara zulmetmiş olan zalimlere münhasır kalmaz da kurunun yanında yaşı da yakar. Meselâ iyiliği emir, kötülüğü yasaklama emrinin yerine getirilmemesi, akide ifsadına, kardeşliklerin yok olmasına ve cihad’dan uzaklaşmaya sebep olur. Bir şahsın hatası bir orduyu batırabilir. Bir geminin dibini delmeğe uğraşan bir şahsın fiili öyle bir musibet doğurur ki bu fitne o geminin içinde bulunanlardan yalnız onu delene veya ona yardım edenlere veya görüp sükût edenlere değil hiç haberi olmayanlara varıncaya kadar hepsine isabet edecek bir musibet oluverir. Ve hatta hiç haberdar olmayanların gafletlerinden dolayı zararları daha fazla olabilir. Bunun için böyle bir musibete meydan vermemek için korunmak ve onu deleni menetmek o gemide bulunanların hepsine farz-ı kifaye olan bir vazifedir. Fakat dikkat edilmek lâzım gelir ki gemiyi delmeğe kalkanı menedelim derken muvazeneyi bozup geminin devrilmesine de sebebiyet vermemelidir. (Elmalılı) Bk. (Bakara: 191)

M. Türk 8:25

26

(Ey îman edenler!) Yeryüzünde az bir grup olduğunuz, sömürüldüğünüz ve insanların sizi her an tepelemesinden korktuğunuz günleri hatırlayın. Öyle iken Allah sizi kendisine şükretmeniz için barındırdı, yardımıyla güçlendirdi ve tertemiz şeylerle, rızıklandırdı.

M. Türk 8:26

27

Ey îman edenler! Allah’a ve Peygambere ihanet etmediğiniz gibi sakın emanetlerinize de ihanet etmeyin.

M. Türk 8:27

28

(Ey îman edenler!) Mallarınızın ve çocuklarınızın, sizin için kesinlikle birer imtihan konusu olduğunu ve en büyük mükâfatın ise Allah’ın katında bulunduğunu, çok iyi bilin.

M. Türk 8:28

29

Ey îman edenler! Allah’a karşı gelmekten hakkıyla sakınırsanız O, size bir (hakkı bâtıldan) ayırma feraseti verir, (dünyada) küçük günâhlarınızı örter ve (âhirette de) sizi bağışlar. Çünkü Allah, çok büyük lütuf sahibidir.

M. Türk 8:29

30

(Ey Muhammed!) Hani bir zamanlar, o kâfirler seni tutup bağlamak yahut öldürmek, ya da (Mekke’den) sürüp çıkarmak için sana tuzak kurarlarken,¹ Allah da onlara tuzak kuruyordu. Zîrâ Allah, tuzak kuranların en hayırlısıdır.² 1 Müşrikler, Medîneli Müslümanların Peygamberimize gelip biat ettiklerini öğrenince, telâşlandılar ve hemen, Dar’ün-Nedve’de toplandılar. Aralarına şeytanlığı kuvvetli olan ve Necidli olduğunu söyleyen bir ihtiyar da katıldı. İçlerinden birisi; “Peygamberi bağlayıp, bir odaya hapsetmeyi” teklif edince ihtiyar: “Bu olmaz! Çünkü onun kavminden size silâh çekip gelirler ve onu kurtarırlar.” dedi. Birisi de; “Onu bir deveye yükletip, Mekke’den dışarıya çıkarmayı” önerdi. Yine o ihtiyar: “Böyle de olamaz! Çünkü o, gider başka bir toplumu ifsat eder, sonra gelir sizinle savaşır.” dedi. Sonunda Ebû Cehil: “Her kabîleden birer delikanlı alalım, ellerine birer kılıç verelim, hepsi birden vursunlar, öldürsünler. Haşim Oğulları bütün Kureyş ile savaşamaz. Şâyet diyet talep ederlerse de veririz.” dedi. Bunun üzerine ihtiyar: “işte bu görüş çok iyi.” dedi. Müşrikler sonunda buna karar verip dağıldılar. Derhal Cebrâil gelip, Peygamberimize durumu haber verdi ve hicret emrini getirdi. (Suyûtî) 2 Yani Allah’ın tuzak kurması, bir şerri ortadan kaldırmak ve tuzak kuranlara haddini bildirmek içindir.

M. Türk 8:30