1
İnsanları arkadan diliyle çekiştiren,¹ kaş-göz hareketleriyle alay etmeyi âdet haline getirenlere² yazıklar olsun!
1 Hemz: El ile çimdiklemek, dürtmek, kakmak, vurmak demektir. (Nitekim mahmuz, bu mânâyadır.) Hümeze ise; çimdikçi, çekiştirici, ısırıcı, kakıştırıcı, vurucu, kırıcı, atıcı anlamlarına gelir. Örfteki anlamı ise; “inceden inceye ve geriden geriye hafife alarak, alay ederek, şunun bunun haysiyeti ile oynayıp incitmeyi, etini yiyerek yani gıybet ederek ayıplamayı âdet edinen” demektir. 2 Lemz: Asıl manası ayıplayıcı, saplayıcı demektir. Kaş göz kırparak işaret ederek eğlence sûretiyle birini diğerine göstermek demektir. Yani hümeze; el ile yüze karşı ve sözlü olarak, lümeze ise; dil ile arkadan ve gizlice insanları inciten ve haysiyetleriyle oynayan kimse demektir.
2
2,3. Onlar, sadece mal toplayıp onu tekrar tekrar sayarlar ve malının kendisini ebedîleştireceğini sanırlar.¹
1 Bu âyetteki ism-i mevsulün, (كُلُّ)’den bedel olması ve 8. âyetteki (عَلَيْهِمْ)’deki çoğul zamirinin de buraya gönderilmesi sebebiyle tercüme çoğul yapılmıştır.
3
2,3. Onlar, sadece mal toplayıp onu tekrar tekrar sayarlar ve malının kendisini ebedîleştireceğini sanırlar.¹
1 Bu âyetteki ism-i mevsulün, (كُلُّ)’den bedel olması ve 8. âyetteki (عَلَيْهِمْ)’deki çoğul zamirinin de buraya gönderilmesi sebebiyle tercüme çoğul yapılmıştır.
4
Hayır (bu onların zannettikleri gibi değil.) Yemin olsun ki onlar, hutame’ye¹ atılacaktır.
1 Hutame: Önüne geleni kırıp geçirmek, yalayıp yutmak demektir. Âdeti olduğundan dolayı cehennemin bir adına da “Hutame” denilmiştir. Hutame, Hümeze lümeze vezninde “Hutame”, Kâria Sûresi’nde “haviye”, “narun hamiye”, Tekâsür Sûresi’nde de “cahim” diye ismi geçen cehennemin isimlerinden birisidir. Eski Türkçe’de cehenneme “Tamu” denilmiştir. (104/4)
5
Bu hutame’nin tam gerçekliğini sana (Allah’tan başka) kim bildirebilir ki?
6
6,7. O, kalplerin içine dahi işleyecek olan, Allah’ın (emriyle) yakılmış bir ateştir.
7
6,7. O, kalplerin içine dahi işleyecek olan, Allah’ın (emriyle) yakılmış bir ateştir.
8
8,9. O (cehennemin) kapıları, onların üzerine bir daha açılmamak üzere, kapatılacaktır.¹
1 Bu âyet; “O (cehennemin) kapıları, onlar cehenneme kalaslar gibi atıldıktan sonra üzerlerine, kapatılacaktır.” diye de anlaşılabilir.
9
8,9. O (cehennemin) kapıları, onların üzerine bir daha açılmamak üzere, kapatılacaktır.¹
1 Bu âyet; “O (cehennemin) kapıları, onlar cehenneme kalaslar gibi atıldıktan sonra üzerlerine, kapatılacaktır.” diye de anlaşılabilir.