1
(Ey Peygamber!) Yüce Rabbinin adını tesbih et.
2
O, (her şeyi) yaratıp şekillendirdi.
3
O, (her şeyi) bir ölçüye göre yaptı ve yönlendirdi.¹
1 Evrende her şey, kendi için konan hedefe doğru yönlendirilmiştir. Yani bir program dâhilinde hedefe doğru yol alır. Mesela, döllenmiş yumurtanın hedefi, kendi türünden bir bireyi meydana getirmektir. Keza bir tohum da ait olduğu türe göre yeni bir bitki meydana getirmek için yol alır. Bilimsel dille ifade edersek, DNA’ları gereği veya yazılımları gereği gayelerine doğru yol alırlar. Kur’an bu olayı “ölçtü biçti/takdir etti ve yönlendirdi” şeklinde ifade eder. Aristo bunu her çekirdekte biri türe ait (genotipik) diğeri bireye ait (fenotipik) iki kuvve vardır diye açıklar. Bu kuvveler hakkında İslam filozoflarının daha geniş açıklamaları vardır.
4
O, yeşil bitki örtüsünü çıkardı.
5
Sonra onları çürüyüp kararmış bir çer çöpe çevirdi.²
2 Hayat verdiklerini sonunda ölüme götürmekte oluşunun mecâzi bir ifadesidir.
6
(Ey Peygamber!) Biz sana (Kur’an’ı) okutacağız ve sen asla unutmayacaksın.
7
Allah’ın dilediği hariç. Muhakkak ki O, açık olanı da bilir, gizli olanı da.
8
Biz sana kolay olanı kolaylaştırırız.³
3 Seni kolay olan yola ileteceğiz. Krş. Leyl, 92/5-7
9
O hâlde sen, eğer öğüt fayda verirse, öğüt ver.⁴
4 Krş. Zariat, 51/55
10
Allah’ın haşmetinden ürperen kişi düşünüp öğüt alacaktır.
11
Bedbaht olan ondan uzaklaşır.
12
O, en büyük ateşe yaslanacaktır.
13
Orada ne ölüp kurtulur ne de (rahat) yaşar.⁵
5 Krş. İbrâhim, 14/17; Tâhâ, 20/74; Müddessir, 74/28
14
Kendini arındıran gerçekten kurtulmuştur;⁶
6 Krş. Şems, 91/9
15
Rabbinin adını anan ve namaz kılan.
16
Fakat (Ey inkârcılar!) Siz hep dünya hayatını tercih ediyorsunuz.
17
Oysa ahiret daha hayırlı ve daha süreklidir.
18
Muhakkak ki bunlar önceki sayfalarda da vardır;⁷
7 Krş. A’râf, 7/145, 157; Necm, 53/36-37. Bütün peygamberlerin tebliğ ettikleri temel ilkelerin hep aynı hakikatlerden ibaret olduğunu anlıyoruz.
19
İbrahim ve Musa’nın sayfalarında.⁸
8 Krş. Şuarâ, 26/196