1
(Peygamber) suratını astı ve yüz çevirdi¹
1 Rivayetlere göre, Hz. Peygamber, Kureyş’in ileri gelenlerinden ve sözü dinlenen Velîd bin Muğîre veya Umeyye ibn Halef veya Ubey bin Kâ’b’la görüşüyor ve onu ikna etmeye çalışıyordu. Tam bu sırada, gözleri görmeyen Abdullah bin Ümmi Mektum adlı sahabe, Hz. Peygamber’in yanına gelerek Hz. Peygamber’den kendisine öğüt vermesini isteyip söze karışır. Hz. Peygamber suratını asar ve yüz çevirir. Zira o, hem gelip söze karışıyor hem de karşısındaki Kureyşli, yanında fakir kişilerin bulunmasından hoşlanmayan kodamanlardan biridir. Zaten Ümmü Mektum gelince o kodaman da kalkıp gider. İşte bu olay üzerine bu sûre iner ve ilk 10 ayeti bu konuyla ilgilidir. Bu sûre gelince, Hz. Peygamber de Ümmü Mektum’a gidip gönlünü alır. Onu her gördüğünde, “Hoş geldin Rabbimin kendisi yüzünden beni azarladığı adam!” der.
2
Kendisine kör geldi diye.
3
(Ey Peygamber!) Nereden biliyorsun, belki o arınacak?
4
Yahut öğüt alacak da bu öğüt kendisine fayda verecek.
5
Ama buna ihtiyaç duymayana/kodamana gelince,
6
Sen ona iltifat ediyorsun [tesaddâ].
7
Onun arınmamasından sen sorumlu değilsin.
8
Fakat sana koşup gelen kimseye,
9
Üstelik de saygısından ürperene,
10
Sen ise aldırmıyorsun.
11
Şunu iyi bil ki, [kellâ] Bu (ayetler) sana bir öğüttür.²
2 Krş. A’râf, 7/2
12
Artık dileyen onu düşünüp öğüt alır.
13
O, çok kıymetli sahifelerdedir.³
3 Krş. Vâkıa, 56/77-79
15
(Elçilerin) ellerinde taşınan
16
Onurlu, iyiliksever...
17
Kahrolası şu insan ne nankördür!⁴
4 Bu kişinin Hz. Peygamber’in amcası Ebu Leheb’in oğlu Utbe olduğunu söyleyenler de vardır. Ayetin mesajı bütün ahireti inkâr edenleredir.
18
(Allah) onu hangi şeyden yaratmıştır?
19
Onu bir nutfeden/spermatozoidden yarattı ve onu (insan olarak) takdir etti.⁵
5 Krş. Nahl, 16/4
20
Sonra ona yolu kolaylaştırdı.⁶
6 Krş. Leyl, 92/5-10
21
Sonra onu öldürür ve kabre koyar.
22
Sonra dilediği bir zamanda onu diriltir [enşerehu].⁷
7 Tâhâ, 20/55
23
Buna rağmen [kellâ], insan (Allah’ın) emrini yerine getirmemiştir.
24
Öyleyse insan, yediğine bir baksın!
25
Muhakkak ki Biz bol bol yağmurlar yağdırdık [sababnâ],
26
Sonra toprağı yardıkça yardık!⁸
8 Krş. Hac, 22/5
27
Orada taneler bitirdik.
29
Zeytinlikler, hurmalıklar,
Sonraki 12 ayet →