İsmail Yakıt · MealMerkezi.Net

Ebu Leheb’in¹ elleri kurusun, kurudu da² 1 Ebu Leheb, aslında sıfattır. “Ateş Babası” demektir. Asıl adı Abdu’l-Uzza’dır. Hz. Peygamber’in öz amcasıdır. Ona Ateş Babası demelerinin sebebi, kızıl yüzlü bir Arap olmasındandır. Ayrıca ateşe ilk gireceklerden olacak olması da bu lakabı almasında etkendir. İslam’ın en büyük düşmanlarından idi. Hz. Peygamber’le hem komşu hem akraba hem de dünür idiler. Bir gün Hz. Peygamber, Kâbe’nin yakınındaki Safa Tepesi’ndeki yüksekçe bir yere çıkarak Mekkelileri toplar ve onlara, “Şu dağın arkasında düşman hazır bekliyor, akşam sabah size saldıracak desem bana inanır mısınız?” diye sorar. Onlar da “Elbette çünkü sen bize hiç yalan söylemedin” derler. O da “Öyleyse ben sizi başınıza şiddetli bir azap gelmeden önce uyarıyorum” der. Bunun üzerine amcası Ebu Leheb, “Kahrolası bizi bunun için mi çağırdın?” diyerek yerden bir taş alıp inmiştir. Taş, Hz. Peygamber’in ayağına isabet eder. Bu olay üzerine bu sûre inmiştir. (Tefsirler). Bu sûre sembolik bir sûredir. Ebu Leheb bir sıfattır, İslam ve Kur’an düşmanlığını temsil eden bir sıfattır. Orada ona karısı yardım etmiştir. (Karısı Ümmü Cemil, Ebu Sufyan’ın kız kardeşi ve Muaviye’nin halasıdır). Günümüzde ise bu düşmanlara yardım eden, finansman sağlayan yardım ve yataklık yapanları temsil eder. Kısaca Ebu Leheb ölse de Ebu Leheblik ölmedi. Biz bu sûreyi okumakla günümüz Ebu Leheblerine lanet etmekteyiz. Bu sûrenin ve Ebu Leheb’in sembol oluşu hakkında geniş bilgi için bkz. Kur’an’ı Anlamak, (İst. 2003, s. 200-205) adlı kitabımız. 2 Metinde “iki eli” tabiri geçer Türkçemizde elleri sözüyle iki eli kastederiz. El, gücü temsil ettiğinden ve elleri tabiriyle “bütün gücü” yok olsun anlamında bir bedduadır.

İ. Yakıt 111:1

Onun malı/serveti ve kazancı kendisine fayda vermedi.

İ. Yakıt 111:2

O, alevli bir ateşe yaslanacaktır.

İ. Yakıt 111:3

Karısı da; tezviratçı/laf taşıyıcı/odun taşıyıcı [hammâlete’l-hatab]³ olarak 3 “Hammâlete’l-hatab” Arapçada tabir olarak “odun taşıyıcı” demektir. Meâlciler genelde bu anlamı kullanmışlardır. Aslında dedikodu yapan, laf taşıyan ve aleyhte tezviratta bulunanlar için kullanılan bir deyimdir. Boynunda bir iple bağlı oluşu sanki efendisine bağlı onun adına çalışan tıpkı tasmalı bir kimse gibi fitneye yardım etmesinden kinayedir. Aynı gayeye hizmet etmenin beliğ bir ifadesidir.

İ. Yakıt 111:4

Boynunda liften bükülmüş/örülmüş bir ip/tasması olduğu hâlde.⁴ 4 Ayetlerin sonuna baktığımızda ilk dört ayetin sonu “b” harfiyle bitmekte ve bunlar kendi arasında bir musiki oluşturmaktadır. Adeta istiflenen veya atılan odunların çıkardığı tab-tab diye sesler bu musikiyi vermektedir. Kelimelerin kendisi ile son hecenin ses tonundan anlattığı konu adeta anlatılan olayı canlandırıyor yani edebi sanatlardan aliterasyon vardır.

İ. Yakıt 111:5